" دملها " ) دنبل Abcess جمع آن دماميل ( را سود دارد ، و اگر آب خوش را نمك در افكنند ) 8 و بجوشانند همچون آب دريا بود و منفعت آن بدهد ، 9 [ و اندر چشمه " گوگرد " نشستن و آب آن خوردن ، خداوند ريش گرده و مثانه را سود دارد ، و اگر پنج " استار " 10 گوگرد فارسي كوفته اندر " صره " 11 بسته در مقدار سى من آب بيزند تا يك سير از وى برود و بيالايند فائده آب گوگرد بدهد 12 ، و آب شور خوردن خون را تباه كند و " خارش " آرد و نخست " اسهال " كند ، پس طبع را خشك كند و آب تلخ 13 هميشه " اسهال " كند ، و آب تيره ، سنگ در " كليه " و " مثانه " تولد كند ، و آب گرم طعام را بر سر معده آرد و تشنه را خورسندي ندهد ، و آب سرد به اعتدال همه تن درستان را سود دارد و معده گرم را بجاى هواي خنك باشد ، و بخارها از دماغ باز دارد و عفونت‌ها را دفع كند و نگذارد كه خون تباه شود ، لكن آن‌كس را كه ميخواهد ماده پخته شود ، زيان دارد ، و آب گرم " منش كشتن " 14 آرد ، و اگر سخت گرم باشد بادها را بشكند و " قولنج " را سود دارد و " ادرار " كند و " حيض " فرود آرد و تشنگى دروغي باطل كند و معده را بشويد ، و خداوند " نزله " و " ماليخوليا " 15 و " درد چشم " را سود دارد ، و آب چاه و كاريزها ) قنات ها ( به قياس آب جوي بد باشد ، و آب جوي و چاه بهم نبايد خورد ، و آب ايستاده ) آب راكد ( خاصه آن آبى كه ميان درختان و نيستان باشد ، سپرز ( طحال Spleen ) بزرگ كند و همه احشا را زيان دارد ، و باشد كه " استسقا " آرد و خصلت‌هاى بد بسيار دارد . ( 1 / 46 ) و آب‌هاى بد را به صلاح توان آورد به تدبيرهاي بسيار و آسان تر تدبيري و بهترين آنست كه آب را با خاك پاكيزه بياميزند و بجنبانند 16 و بنهند تا صاف شود . و آب غليظ با شراب بايد خورد يا به شير ، و آب شور با سركه و سكنجبين ، و اگر چيزى قابض چون خرنوب 17 و حب الاس ( آس درخت مورد Myrthe ) و زعرور 18 در وى افكنند يك روز مضرت آن باز دارد ، و آب را كه 19 با شراب يا چيزى كه طبع را نرم كند و آب تلخ با چيزى چرب يا شيرين بايد خورد ، و آب تير ( تيره ) با شير 20 بايد خورد و ترياق همه آب‌هاى مخالف ، پياز باشد ، خاصه به سركه پرورده ، و با آب ايستاده هيچ چيز گرم نشايد خورد 21 و آنجا كه آب اندك بود و روزگار گرم بود ، آب را با سركه بياميزند و باز خورند ، تشنگى كمتر آرد 22 . و بر سر طعام ، آب بسيار نشايد خورد ، و اگر كسي را صبر نباشد ، اندكى آب سرد به مزد ، و هرچه سردتر تشنگى بهتر نشاند ، و صبر كردن بر تشنگى ، مرطوب و مبرود را سود دارد و محرور ( محرور المزاج گرم طبيعت ) را زيان دارد ، و آب خوردن به ناشتا و از پس گرماي سخت و گرمابه زيان دارد ، و اگر كسي را از آب خوردن ناشتا صبر نباشد ، آب با شراب ممزوج كند ، زيان كمتر دارد 23 و زمستان اين شراب كه به آب ممزوج كنند و به ناشتا خورند گرم بايد و در تابستان سرد .